შეშუპება ორსულობისას: მიზეზები და საგანგაშო ნიშნები

შეშუპება ორსულობისას ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ჩივილია: საღამოსთვის ფეხსაცმელი ვიწროვდება, ბეჭედი ძნელად იხსნება, კოჭები და წვივები შესამჩნევად სქელდება. უმეტეს შემთხვევაში ეს ორგანიზმის ბუნებრივი რეაქციაა ორსულობაზე, თუმცა ზოგჯერ შეშუპება იმ მდგომარეობის ნიშანია, რომელიც ექიმის დროულ ჩარევას საჭიროებს.

ამ სტატიაში განვიხილავთ, რატომ ჩნდება შეშუპება, როგორ განვასხვავოთ ჩვეულებრივი შეშუპება საგანგაშოსგან, რა ამსუბუქებს მდგომარეობას და როდის უნდა მიმართოთ ექიმს.

რატომ ჩნდება შეშუპება ორსულობისას

შეშუპება ქსოვილებში სითხის ჭარბი დაგროვებაა. ორსულობისას მას, პირობითად, ორ ჯგუფად ყოფენ.

ფიზიოლოგიური შეშუპება ორსულობის ბუნებრივ ცვლილებებს უკავშირდება:

იზრდება მოცირკულირე სისხლისა და სითხის მოცულობა;
ჰორმონები ორგანიზმში სითხის შეკავებას უწყობს ხელს;
მზარდი საშვილოსნო აწვება მენჯის ვენებს და ფეხებიდან სისხლის უკუდინებას ართულებს.

ასეთ შეშუპებას აძლიერებს დიდხანს ფეხზე დგომა ან ჯდომა, ცხელი და უჰაერო გარემო, მაღალქუსლიანი ან ვიწრო ფეხსაცმელი. ის, როგორც წესი, მედიკამენტურ მკურნალობას არ საჭიროებს და ცხოვრების წესის მცირე ცვლილებებით მსუბუქდება.

პათოლოგიური შეშუპება ორგანიზმში არსებული პრობლემის გამოვლინებაა. მისი მიზეზი შეიძლება იყოს პრეეკლამფსია (გესტოზი), ვენების ვარიკოზული გაგანიერება, თირკმლის ან გულის დაავადება. ასეთ დროს ექიმი დეტალურ გამოკვლევას ატარებს და მკურნალობის ტაქტიკას ინდივიდუალურად არჩევს.

ერთი შეხედვით ამ ორი ტიპის გარჩევა ყოველთვის ადვილი არ არის, ამიტომ შეშუპების შესახებ ექიმს მომდევნო ვიზიტზე აუცილებლად უთხარით. თვითმკურნალობა, მათ შორის შარდმდენი საშუალებების ან მცენარეული ნაყენების თავისით მიღება, დაუშვებელია.

სად შეიძლება გამოჩნდეს შეშუპება

ფეხები

ყველაზე ხშირად შეშუპება კოჭებსა და წვივებზე ჩნდება და დღის ბოლოს ძლიერდება. ფეხსაცმელი, რომელიც დილით კომფორტული იყო, საღამოს ვიწროვდება. ორსულობისას უმჯობესია, აირჩიოთ რბილი, ელასტიური და ჰაერგამტარი მასალისგან დამზადებული, დაბალქუსლიანი ფეხსაცმელი.

ხელები

ხელების შეშუპება სიხშირით მეორე ადგილზეა. ბეჭდები ვიწროვდება, თითების მოხრა ძნელდება, დილით შეიძლება სიმაგრის შეგრძნება გქონდეთ. ზოგჯერ ეს ფიზიოლოგიური მოვლენაა, მაგრამ ხელების შეშუპება ექიმთან აუცილებლად უნდა განიხილოთ.

სახე

სახისა და ქუთუთოების შეშუპება ყველაზე შესამჩნევია. განსაკუთრებით ყურადღებით უნდა მოეკიდოთ სახის უეცარ შეშუპებას ორსულობის მეორე ნახევარში, რადგან ის შეიძლება პრეეკლამფსიის ნიშანი იყოს.

შეშუპება ტრიმესტრების მიხედვით

პირველ ტრიმესტრში შეშუპება იშვიათია და, როგორც წესი, მსუბუქი. ის ძირითადად ჰორმონულ ცვლილებებს უკავშირდება და ფეხებზე ვლინდება. თუ შეშუპება ძლიერდება ან დიდხანს გრძელდება, ამის შესახებ ექიმს აცნობეთ.

მეორე ტრიმესტრში მზარდი საშვილოსნო ვენებსა და მეზობელ ორგანოებზე დაწოლას იწყებს, რაც ფეხებიდან სისხლის უკუდინებას ართულებს და ვარიკოზის რისკს ზრდის. ორსულობის მე-20 კვირის შემდეგ უეცრად გაჩენილი ან სწრაფად მზარდი შეშუპება, განსაკუთრებით სახისა და ხელების, ექიმთან სასწრაფო კონსულტაციის საფუძველია.

მესამე ტრიმესტრში შეშუპება ყველაზე ხშირია. მსუბუქი, საღამოობით გაძლიერებული და ღამის დასვენების შემდეგ შემცირებული შეშუპება ამ პერიოდისთვის ჩვეულებრივი მოვლენაა. თუმცა სწორედ ამ დროს იზრდება პრეეკლამფსიის რისკიც, ამიტომ არტერიული წნევის კონტროლი და ექიმთან რეგულარული ვიზიტები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.

მშობიარობის შემდეგ შეშუპება მაშინვე არ ქრება: ორგანიზმს ზედმეტი სითხისგან გათავისუფლებისთვის რამდენიმე დღე სჭირდება. თუ შეშუპება იზრდება ან დიდხანს არ გადის, მიმართეთ ექიმს.

როდის არის შეშუპება საშიში

შეშუპების უმეტესობა უსაფრთხოა, მაგრამ ზოგჯერ ის სერიოზული გართულების პირველი ნიშანია. მთავარი საფრთხე პრეეკლამფსიაა: ორსულობის მეორე ნახევარში განვითარებული მდგომარეობა, რომელსაც ახასიათებს მომატებული არტერიული წნევა და ორგანიზმის სხვადასხვა სისტემის, მათ შორის თირკმლის, დაზიანება. დროული მკურნალობის გარეშე ის შეიძლება ეკლამფსიაში გადაიზარდოს, რომელსაც კრუნჩხვები ახლავს და დედისა და ბავშვის სიცოცხლეს საფრთხეს უქმნის.

დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს ან სასწრაფო დახმარებას, თუ შეშუპებას თან ახლავს:

ძლიერი თავის ტკივილი, რომელიც არ გადის;
მხედველობის დარღვევა: ბურუსი, ციმციმი, ლაქები თვალწინ;
ტკივილი მუცლის ზედა ნაწილში ან ნეკნების ქვეშ მარჯვნივ;
სახის, ხელების ან მთელი სხეულის უეცარი შეშუპება;
მომატებული არტერიული წნევა, გულისრევა ან ღებინება ორსულობის მეორე ნახევარში;
შარდის რაოდენობის შესამჩნევი შემცირება;
სუნთქვის გაძნელება ან გულის აჩქარებული ცემა.

ცალკე ყურადღებას იმსახურებს ერთი ფეხის შეშუპება, განსაკუთრებით თუ ის მტკივნეულია, გაწითლებული ან ცხელი შეხებისას. ეს შეიძლება ღრმა ვენების თრომბოზის ნიშანი იყოს და გადაუდებელ სამედიცინო შეფასებას საჭიროებს.

რა ამსუბუქებს შეშუპებას

თუ ექიმმა საგანგაშო მიზეზი გამორიცხა, შეშუპების შემცირებას მარტივი ზომები უწყობს ხელს:

ფეხების დასვენება. დღის განმავლობაში რამდენჯერმე დაისვენეთ ფეხებაწეულმა, მაგალითად, ბალიშზე ან სკამზე დადებული ფეხებით.
მოძრაობა ხანგრძლივი ჯდომის ან დგომისას. ყოველ 30–40 წუთში გაიარეთ, ტერფებით წრიული მოძრაობები გააკეთეთ, ქუსლიდან თითებზე გადაგორდით.
ფეხი ფეხზე ნუ გადაიდებთ. ეს პოზა სისხლის მიმოქცევას აფერხებს.
გვერდზე ძილი. ორსულობის მეორე ნახევარში, უპირატესად მარცხენა გვერდზე წოლა ამცირებს დაწოლას დიდ ვენებზე. დეტალური რჩევები იხილეთ სტატიაში ძილი ორსულობისას.
მსუბუქი მასაჟი. ნაზი მოძრაობები ტერფებიდან ზემოთ, გულის მიმართულებით, აუმჯობესებს სისხლისა და ლიმფის მიმოქცევას. კრემების ან ეთეროვანი ზეთების გამოყენება ექიმთან შეათანხმეთ.
კომპრესიული წინდები. ორსულთათვის განკუთვნილი სამედიცინო ტრიკოტაჟი შეშუპებას ამცირებს და ვენებს იცავს. კომპრესიის კლასსა და ტარების რეჟიმს ექიმი ირჩევს.
გრილი გარემო. სიცხეში შეშუპება ძლიერდება, ამიტომ ცხელ დღეებში ერიდეთ მზეზე დიდხანს ყოფნას და უჰაერო სივრცეებს.

შეშუპების პროფილაქტიკა

დაბალანსებული კვება. შეამცირეთ შებოლილი, შემწვარი, მარინადიანი და ძალიან მარილიანი საკვები; უპირატესობა მიანიჭეთ მოხარშულ, ორთქლზე მომზადებულ ან გამომცხვარ კერძებს. მარილი ზომიერად გამოიყენეთ, თუმცა მისი სრული გამორიცხვა საჭირო არ არის. რა არ უნდა ჭამოს ორსულმა, დეტალურად წაიკითხავთ სტატიაში რა არ უნდა ჭამოს ორსულმა.
საკმარისი სითხე. შეშუპების შიშით წყლის შეზღუდვა არ შეიძლება: სითხის ნაკლებობა ორგანიზმს სითხის შეკავებისკენ უბიძგებს. დღიური ნორმა, განსაკუთრებით თანმხლები დაავადებების შემთხვევაში, ექიმთან ერთად განსაზღვრეთ.
რეგულარული ფიზიკური აქტივობა. სეირნობა, იოგა ორსულთათვის და ცურვა სისხლის მიმოქცევას აუმჯობესებს. აუზი შეშუპებისას განსაკუთრებით სასარგებლოა, რადგან წყლის წნევა ქსოვილებიდან სითხის გადინებას უწყობს ხელს. დეტალურად იხილეთ სტატიები სპორტი ორსულობისას და აუზი ორსულობისას. დატვირთვა უნდა იყოს ზომიერი და ორსულობის ვადაზე მორგებული.
წონის კონტროლი. წონის მკვეთრი მატება შეიძლება სითხის დაგროვებაზე მიუთითებდეს. აწონეთ თავი რეგულარულად და ცვლილებები ექიმს აცნობეთ.
კომფორტული ტანსაცმელი და ფეხსაცმელი. ერიდეთ ვიწრო რეზინებიან წინდებსა და ტანსაცმელს, რომელიც კიდურებს უჭერს.

ვიტამინები და ორსულობის ნორმალური მიმდინარეობა

ორსულობისას მიკროელემენტებზე მოთხოვნილება იზრდება, ამიტომ დაბალანსებული კვება და ორგანიზმის საჭიროებების დროული შევსება ორსულობის ჯანსაღი მიმდინარეობის ნაწილია. ვიტამინების კომპლექსი შეშუპების სამკურნალო საშუალება არ არის; შეშუპების მიზეზს და მის მართვას ექიმი აფასებს.

ფემიბიონი 1 განკუთვნილია ორსულობის დაგეგმვიდან მე-12 კვირის ჩათვლით და შეიცავს 800 მკგ ფოლატს, მათ შორის მეტაფოლინს. ფემიბიონი 2 გამოიყენება ორსულობის მე-13 კვირიდან ძუძუთი კვების დასრულებამდე; ის შეიცავს ფოლატს, მათ შორის მეტაფოლინს, და 200 მგ DHA-ს (ომეგა-3 ცხიმოვან მჟავას). ფემიბიონი რკინას არ შეიცავს, ამიტომ რკინის საჭიროებას ექიმი ანალიზების საფუძველზე ცალკე აფასებს. რომელი პრეპარატი შეესაბამება თქვენს ვადას, იხილეთ სტატიაში ფემიბიონი 1 თუ ფემიბიონი 2.

როდის მივმართოთ ექიმს

გეგმიურად, უახლოეს ვიზიტზე, ექიმს უთხარით, თუ:

შეშუპება დილითაც, ღამის დასვენების შემდეგაც შენარჩუნებულია;
თითებში იგრძნობა წვა, ჩხვლეტა ან დაბუჟება;
შეშუპება სახსრებში მოძრაობას ზღუდავს ან ფეხსაცმლის ჩაცმას გიძნელებთ;
წონამ ცოტა ხანში მკვეთრად მოიმატა.

დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს, თუ შეშუპებას ახლავს მომატებული არტერიული წნევა, ძლიერი თავის ტკივილი, მხედველობის დარღვევა, ტკივილი მუცლის ზედა ნაწილში, გულის აჩქარებული ცემა ან ქოშინი, ასევე თუ შეშუპდა მხოლოდ ერთი ფეხი და ის მტკივნეულია.

მთავარი მოკლედ

მსუბუქი შეშუპება, განსაკუთრებით ფეხებზე და საღამოობით, ორსულობისას ხშირია და, როგორც წესი, უსაფრთხოა.
სახისა და ხელების უეცარი შეშუპება ორსულობის მეორე ნახევარში, თავის ტკივილთან, მხედველობის დარღვევასთან ან მაღალ წნევასთან ერთად, სასწრაფო სამედიცინო შეფასებას საჭიროებს.
ფეხების დასვენება, მოძრაობა, გვერდზე ძილი, ზომიერი მარილი და საკმარისი სითხე შეშუპებას ამცირებს.
შარდმდენი და მცენარეული საშუალებები მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით მიიღეთ.

*სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა და არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას. ნებისმიერი პრეპარატის ან დანამატის მიღებამდე მიმართეთ თქვენს ექიმს.*