წონის მატება ორსულობისას: ნორმები ტრიმესტრებით

# წონის მატება ორსულობისას: ნორმები ტრიმესტრების მიხედვით

ორსულობისას წონის მატება ბუნებრივი და აუცილებელი პროცესია. მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ის, რამდენს იმატებთ, არამედ ისიც, რა ტემპით ხდება ეს. ზომიერი და თანაბარი მატება ხელს უწყობს ნაყოფის ჯანსაღ განვითარებას და ამცირებს გართულებების რისკს როგორც დედისთვის, ისე ბავშვისთვის.

შენიშვნა: სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა და არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას. თქვენთვის სასურველ ნორმას გინეკოლოგი განსაზღვრავს ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ორსულობის მიმდინარეობის გათვალისწინებით.

რატომ ვიმატებთ წონას ორსულობისას

მატებული კილოგრამების დიდი ნაწილი ქალის ცხიმოვან ქსოვილზე კი არ მოდის, არამედ ორსულობის ბუნებრივ ცვლილებებზე. ორსულობის ბოლოსთვის წონა დაახლოებით ასე ნაწილდება:

ნაყოფი — დაახლოებით 3–3,5 კგ;
პლაცენტა და სანაყოფე წყალი — დაახლოებით 1,5 კგ;
საშვილოსნოს ზრდა — დაახლოებით 1 კგ;
სისხლის მოცულობის მატება — დაახლოებით 1,5 კგ;
ქსოვილოვანი სითხე — 1–1,5 კგ;
სარძევე ჯირკვლები — 0,5–1 კგ;
ცხიმოვანი მარაგი — 2,5–4 კგ, რომელიც ორგანიზმს ძუძუთი კვებისთვის სჭირდება.

ამიტომ წონის მატება არ არის ცუდი ნიშანი — ის ორსულობის ნორმალური ნაწილია. ყურადღება საჭიროა მაშინ, როცა მატება ზედმეტად სწრაფი, ზედმეტად ნელი ან უეცარია.

რამდენი უნდა იმატოთ: ორიენტირი სხეულის მასის ინდექსის მიხედვით

ნორმა ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია ორსულობამდე არსებულ სხეულის მასის ინდექსზე (სმი). სმი გამოითვლება ასე: წონა (კგ) გაყოფილი სიმაღლის (მ) კვადრატზე. საერთაშორისოდ გავრცელებული რეკომენდაციები ერთი ნაყოფის შემთხვევაში ასეთია:

სმი 18,5-ზე ნაკლები (წონის დეფიციტი) — ჯამში 12,5–18 კგ, მე-2 და მე-3 ტრიმესტრში კვირაში დაახლოებით 0,5 კგ;
სმი 18,5–24,9 (ნორმალური წონა) — ჯამში 11,5–16 კგ, კვირაში დაახლოებით 0,4 კგ;
სმი 25–29,9 (ჭარბი წონა) — ჯამში 7–11,5 კგ, კვირაში დაახლოებით 0,3 კგ;
სმი 30 და მეტი (სიმსუქნე) — ჯამში 5–9 კგ, კვირაში დაახლოებით 0,2 კგ.

ტყუპით ორსულობისას ნორმა უფრო მაღალია და მას ექიმი ინდივიდუალურად განსაზღვრავს.

წონის მატება ტრიმესტრების მიხედვით

პირველი ტრიმესტრი (1–12 კვირა). ამ პერიოდში მატება მცირეა — ჩვეულებრივ, ჯამში 0,5–2 კგ. ტოქსიკოზის დროს წონა შეიძლება უცვლელიც დარჩეს ან ოდნავ დაიკლოს. თუ გულისრევა ძლიერია და საკვებს ვერ იკავებთ, აუცილებლად აცნობეთ ექიმს.

მეორე ტრიმესტრი (13–27 კვირა). ნაყოფი აქტიურად იზრდება, იზრდება სისხლის მოცულობაც, ამიტომ წონის მატება უფრო შესამჩნევი და თანაბარი ხდება.

მესამე ტრიმესტრი (28 კვირიდან). მატება გრძელდება დაახლოებით იმავე ტემპით. ბოლო კვირებში ის შეიძლება ოდნავ შენელდეს. ამ პერიოდში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უეცარი ნახტომების შემჩნევა.

როგორ ავიწონოთ სწორად

რეგულარული აწონვა გეხმარებათ, დროულად შეამჩნიოთ ცვლილებები და ექიმს ზუსტი ინფორმაცია მიაწოდოთ:

აიწონეთ კვირაში ერთხელ, ერთსა და იმავე დღეს და დროს;
აიწონეთ დილით, საუზმემდე და ტუალეტის შემდეგ;
გამოიყენეთ ერთი და იგივე სასწორი, მსუბუქი ტანსაცმლით ან მის გარეშე;
ჩაიწერეთ მაჩვენებლები — ცხრილი ან გრაფიკი დინამიკას ნათლად აჩვენებს.

ცალკეულ დღეებს შორის მცირე რყევები ნორმალურია. მნიშვნელოვანია საერთო ტენდენცია რამდენიმე კვირის განმავლობაში.

„ორისთვის ჭამა" — მითი

ორსულობისას ენერგიის მოთხოვნილება იზრდება, მაგრამ არა ორჯერ. პირველ ტრიმესტრში დამატებითი კალორიები, როგორც წესი, საჭირო არ არის. მეორე ტრიმესტრში დღეში დაახლოებით 300–350 კკალ, მესამეში კი დაახლოებით 450 კკალ ემატება — ეს დაახლოებით ერთი სრულფასოვანი წახემსების ტოლია.

მთავარია არა რაოდენობა, არამედ საკვების ხარისხი:

მიირთვით მცირე ულუფებით, დღეში 4–5-ჯერ;
აირჩიეთ ბოსტნეული, ხილი, მთლიანმარცვლოვანი პროდუქტები, ცილის ხარისხიანი წყაროები და რძის პროდუქტები;
შეზღუდეთ ტკბილეული, ტკბილი სასმელები და ძალიან ცხიმიანი საკვები;
მიიღეთ საკმარისი სითხე, თუ ექიმი სხვაგვარად არ გირჩევთ.

რომელი პროდუქტებისგან უნდა თავი შეიკავოთ, იხილეთ სტატიაში რა არ უნდა ჭამოს ორსულმა.

ფიზიკური აქტივობა

ზომიერი, რეგულარული აქტივობა წონის თანაბარ მატებას უწყობს ხელს და აუმჯობესებს კეთილდღეობას. ორსულთათვის ხშირად რეკომენდებულია სიარული, ცურვა და სპეციალური ვარჯიშები — თუ ექიმი არ გიკრძალავთ. დეტალურად იხილეთ სპორტი ორსულობისას და იოგა ორსულობისას.

რა არის საყურადღებო

ძალიან სწრაფი მატება ზრდის გესტაციური დიაბეტის, მაღალი არტერიული წნევისა და მშობიარობის გართულებების რისკს. ძალიან მცირე მატება კი შეიძლება ნაყოფის ზრდაზე აისახოს. ორივე შემთხვევაში საკითხი ექიმთან უნდა განიხილოთ.

ორსულობისას წონის დაკლების მიზნით დიეტა არ არის რეკომენდებული, ჭარბი წონის შემთხვევაშიც კი — კვების რეჟიმი ექიმთან ერთად შეარჩიეთ.

სასწრაფოდ მიმართეთ ექიმს, თუ:

კვირაში 1 კგ-ზე მეტს იმატებთ, განსაკუთრებით მეორე ნახევარში;
უეცრად გაჩნდა სახის, ხელების ან ფეხების შეშუპება;
გაწუხებთ ძლიერი თავის ტკივილი, მხედველობის დარღვევა (მაგალითად, „ბუზები" თვალწინ) ან ტკივილი ზედა მუცელში.

ეს ნიშნები შეიძლება დაკავშირებული იყოს მაღალ წნევასთან და საჭიროებს დროულ შეფასებას. შეშუპების შესახებ მეტი იხილეთ შეშუპება ორსულობისას.

ხშირად დასმული კითხვები

ნორმალურია, თუ პირველ ტრიმესტრში წონა არ მოვიმატე?

დიახ, ეს ხშირია, განსაკუთრებით ტოქსიკოზის დროს. მნიშვნელოვანია, რომ წონა მკვეთრად არ დაიკლოს — ასეთ შემთხვევაში მიმართეთ ექიმს.

რამდენად სწრაფად იკლებს წონა მშობიარობის შემდეგ?

მშობიარობისთანავე იკლებს ბავშვის, პლაცენტისა და სანაყოფე წყლის წონა, დანარჩენი კი თანდათან, რამდენიმე თვის განმავლობაში. ძუძუთი კვება და ზომიერი აქტივობა ამ პროცესს ხელს უწყობს.

შეიძლება თუ არა ორსულობისას დიეტა?

წონის დასაკლებად — არა. სასურველია დაბალანსებული კვება, რომლის დეტალებს ექიმი ან დიეტოლოგი შეგირჩევთ.

მოკლე დასკვნა

ორსულობისას წონის მატება ნორმალურია. ორიენტირი დამოკიდებულია ორსულობამდე არსებულ სმი-ზე: ნორმალური წონის შემთხვევაში ჯამში დაახლოებით 11,5–16 კგ. აიწონეთ რეგულარულად, იკვებეთ ხარისხიანად, იყავით ზომიერად აქტიური და ნებისმიერი უეცარი ცვლილების შესახებ აცნობეთ ექიმს.

დაბალანსებული კვება ყოველთვის ვერ ფარავს ყველა საჭირო ნივთიერებას. Femibion 1 (100 ₾) განკუთვნილია დაგეგმვიდან ორსულობის მე-12 კვირის ჩათვლით და შეიცავს 800 მკგ ფოლატს, მათ შორის Metafolin®-ს. მე-13 კვირიდან ძუძუთი კვების დასრულებამდე ექიმმა შეიძლება განიხილოს Femibion 2 (140 ₾), რომელიც დამატებით შეიცავს 200 მგ DHA-ს. მიღება შეუთანხმეთ ექიმს. იხილეთ Femibion 1 თუ Femibion 2? და DHA და ომეგა-3 ორსულობისას.

კითხვების შემთხვევაში მოგვწერეთ პირადად femibion.ge-ზე ან Facebook გვერდის მესინჯერში.