ორსულობის ვადა და მშობიარობის თარიღი: როგორ გამოვთვალოთ
# ორსულობის ვადა და მშობიარობის თარიღი: როგორ გამოვთვალოთ
დადებითი ტესტის შემდეგ ერთ-ერთი პირველი კითხვა, რომელიც მომავალ დედას უჩნდება, ასეთია: რა ვადაზე ვარ და როდის დაიბადება ბავშვი? ორსულობის ვადის სწორად განსაზღვრა მხოლოდ ცნობისმოყვარეობის საკითხი არ არის. სწორედ ამ ვადის მიხედვით გეგმავს ექიმი ანალიზებს, ულტრაბგერით კვლევებსა და სკრინინგებს, აფასებს ნაყოფის ზრდას და ადგენს მშობიარობის სავარაუდო თარიღს.
თუ ჯერ მხოლოდ ტესტი გაქვთ გაკეთებული, გაეცანით სტატიას ორსულობის ტესტი: როდის გავაკეთოთ და როგორ წავიკითხოთ შედეგი. ამ სტატიაში კი განვიხილავთ, რა არის სამეანო ვადა, როგორ ითვლიან მას ექიმები და რატომ შეიძლება ულტრაბგერამ ვადა ოდნავ შეცვალოს.
შენიშვნა: სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა და არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას. ორსულობის ზუსტ ვადასა და მშობიარობის სავარაუდო თარიღს გინეკოლოგი გასინჯვისა და კვლევების საფუძველზე ადგენს.
რა არის სამეანო ვადა
სამეანო ვადა ორსულობის ხანგრძლივობაა, რომელიც კვირებით ითვლება და ბოლო მენსტრუაციის პირველი დღიდან იწყება. ეს მეთოდი მეანობაში საყოველთაოდ არის მიღებული, რადგან ბოლო მენსტრუაციის თარიღი ქალმა, როგორც წესი, იცის და ის ექიმთან პირველივე ვიზიტზე ფიქსირდება.
რატომ არა ჩასახვის დღიდან? იმიტომ, რომ კვერცხუჯრედის განაყოფიერების ზუსტი დრო უმეტეს შემთხვევაში უცნობია. ოვულაცია ყოველ ციკლში ერთსა და იმავე დღეს არ ხდება, ხოლო სპერმატოზოიდები ორგანიზმში რამდენიმე დღის განმავლობაში ინარჩუნებენ სიცოცხლისუნარიანობას. ამიტომ ბოლო მენსტრუაციის პირველი დღე უფრო მოსახერხებელი და ყველასთვის ერთიანი ათვლის წერტილია.
საშუალოდ ორსულობა ბოლო მენსტრუაციის პირველი დღიდან 280 დღე, ანუ 40 კვირა გრძელდება (28-დღიანი ციკლის შემთხვევაში). ნორმალური, დროული მშობიარობა კი 37-ე კვირიდან 41-ე კვირის ჩათვლით ხდება.
გაითვალისწინეთ, რომ სამეანო ვადის პირველი ორი კვირა ფაქტობრივად ჩასახვამდე პერიოდს მოიცავს. ამიტომ ჩასახვიდან დათვლილი, ანუ ემბრიონული, ვადა სამეანოზე დაახლოებით ორი კვირით ნაკლებია. როცა ექიმი ამბობს „8 კვირა“, იგულისხმება სწორედ სამეანო ვადა.
როგორ ითვლიან ორსულობის ვადას ექიმები
პრაქტიკაში რამდენიმე მეთოდი გამოიყენება. ხშირად მათ ერთმანეთს უთავსებენ, რათა შედეგი მაქსიმალურად ზუსტი იყოს.
ბოლო მენსტრუაციის პირველი დღის მიხედვით
ეს ყველაზე გავრცელებული მეთოდია. ექიმი აზუსტებს ბოლო მენსტრუაციის პირველ დღეს და ამ თარიღიდან ითვლის ორსულობის კვირებს. გაანგარიშება ეფუძნება დაშვებას, რომ 28-დღიანი ციკლის დროს ოვულაცია დაახლოებით მე-14 დღეს ხდება.
თუ ციკლი უფრო გრძელი ან მოკლეა, ოვულაცია და, შესაბამისად, ჩასახვაც შესაძლოა უფრო გვიან ან უფრო ადრე მოხდეს. მაგალითად, 35-დღიანი ციკლის დროს ოვულაცია, სავარაუდოდ, 21-ე დღეს ხდება და მშობიარობის სავარაუდო თარიღი დაახლოებით ერთი კვირით გადაიწევს. არარეგულარული ციკლის შემთხვევაში ამ მეთოდით ზუსტი გამოთვლა კიდევ უფრო რთულია. ოვულაციის დღის განსაზღვრის შესახებ დაწვრილებით წაიკითხეთ სტატიაში ოვულაცია და ნაყოფიერი დღეები: როგორ გამოვთვალოთ.
ჩასახვის თარიღის მიხედვით
თუ ქალმა ზუსტად იცის ოვულაციის ან ჩასახვის დღე, ვადის დათვლა ამ თარიღიდანაც შეიძლება. ამ დროს სამეანო ვადის მისაღებად შედეგს ორი კვირა ემატება. თუმცა ბუნებრივი ჩასახვისას ზუსტი დღე იშვიათად არის ცნობილი, ამიტომ ეს მეთოდი, როგორც წესი, დამხმარე ხასიათისაა. გამონაკლისია ხელოვნური განაყოფიერება (IVF), როცა ემბრიონის გადატანის თარიღი ზუსტად არის ცნობილი.
ულტრაბგერითი კვლევის მიხედვით
ულტრაბგერა ვადის განსაზღვრის ერთ-ერთი ყველაზე ზუსტი მეთოდია, განსაკუთრებით პირველ ტრიმესტრში. ექიმი ზომავს ემბრიონს ან ნაყოფს და მისი ზომების მიხედვით აფასებს ვადას:
- პირველ ტრიმესტრში — კუდუსუნ-თხემის ზომით (CRL), ანუ ემბრიონის სიგრძით თხემიდან კუდუსუნამდე;
- მეორე და მესამე ტრიმესტრში — თავის გარშემოწერილობით, ბარძაყის ძვლის სიგრძით და სხვა პარამეტრებით.
პირველი ტრიმესტრის ულტრაბგერა ყველაზე ინფორმაციულია, რადგან ამ პერიოდში ემბრიონები დაახლოებით ერთნაირი ტემპით იზრდებიან. მოგვიანებით ნაყოფის ზომაზე მემკვიდრეობა და ინდივიდუალური თავისებურებებიც მოქმედებს, ამიტომ ვადის შეფასების სიზუსტე მცირდება.
თუ პირველი ტრიმესტრის ულტრაბგერით განსაზღვრული ვადა ბოლო მენსტრუაციით გამოთვლილი ვადისგან მნიშვნელოვნად (როგორც წესი, რამდენიმე დღეზე მეტით) განსხვავდება, ექიმი უპირატესობას ულტრაბგერის მონაცემებს ანიჭებს და მშობიარობის სავარაუდო თარიღს შესაბამისად აზუსტებს.
როგორ გამოვთვალოთ მშობიარობის სავარაუდო თარიღი
მშობიარობის სავარაუდო თარიღი ორიენტირია და არა ზუსტი დღე. ყველაზე მარტივი გზაა, ბოლო მენსტრუაციის პირველ დღეს 280 დღე (40 კვირა) დაუმატოთ.
იმავე პრინციპს ეფუძნება ნეგელეს ფორმულა, რომლითაც გამოთვლა კალკულატორის გარეშეც შეიძლება:
- აიღეთ ბოლო მენსტრუაციის პირველი დღე;
- დაუმატეთ 7 დღე;
- გამოაკელით 3 თვე;
- საჭიროების შემთხვევაში დაუმატეთ ერთი წელი.
თვეების განსხვავებული ხანგრძლივობის გამო ფორმულით მიღებული თარიღი 280 დღის დამატებით მიღებულისგან შეიძლება ერთი-ორი დღით განსხვავდებოდეს. ეს ნორმალურია.
გაითვალისწინეთ ციკლის ხანგრძლივობაც:
- 28-დღიანი ციკლის დროს ბოლო მენსტრუაციის პირველ დღეს 280 დღე ემატება;
- თუ ციკლი 28 დღეზე გრძელია, სავარაუდო თარიღი დაახლოებით იმდენი დღით გვიანდება, რამდენითაც ციკლი 28 დღეს აღემატება;
- თუ ციკლი მოკლეა, თარიღი, შესაბამისად, უფრო ადრე დგება.
გახსოვდეთ, რომ ბავშვების მხოლოდ მცირე ნაწილი იბადება ზუსტად სავარაუდო დღეს. უმეტესობა ამ დღემდე ან მის შემდეგ რამდენიმე დღის ან კვირის განმავლობაში იბადება და ეს ნორმაა.
გამოთვლის მაგალითები
მაგალითი 1. ციკლი რეგულარულია, 28-დღიანი, ბოლო მენსტრუაციის პირველი დღე — 1 მარტი. 1 მარტს 280 დღე ემატება და მშობიარობის სავარაუდო თარიღი დაახლოებით 6 დეკემბერია.
მაგალითი 2. ციკლი 35-დღიანია, ბოლო მენსტრუაციის პირველი დღე — 1 მარტი. ოვულაცია, სავარაუდოდ, ციკლის 21-ე დღეს, დაახლოებით 21 მარტს მოხდება. ამ შემთხვევაში სავარაუდო თარიღი ერთი კვირით გადაიწევს და დაახლოებით 13 დეკემბერი იქნება.
მაგალითი 3. ბოლო მენსტრუაციის მიხედვით ვადა 12 კვირაა, ხოლო პირველი ტრიმესტრის ულტრაბგერით — 11 კვირა. ამ შემთხვევაში ექიმი მშობიარობის სავარაუდო თარიღს ულტრაბგერის მონაცემების მიხედვით დააზუსტებს.
ტრიმესტრები კვირების მიხედვით
ორსულობა პირობითად სამ ტრიმესტრად იყოფა. თითოეულ მათგანს თავისი თავისებურებები და კვლევები აქვს.
პირველი ტრიმესტრი: 1–12 კვირა
- ყალიბდება ემბრიონი, შემდეგ კი ნაყოფი: ეყრება საფუძველი თავისა და ზურგის ტვინს, გულს, კიდურებს, საჭმლის მომნელებელ და სასუნთქ ორგანოებს;
- ქალის ორგანიზმი ახალ მდგომარეობას ეგუება: შესაძლებელია გულისრევა, ძილიანობა, ემოციური ცვალებადობა (იხილეთ ტოქსიკოზი ორსულობისას: როგორ შევამსუბუქოთ გულისრევა);
- ემბრიონი განსაკუთრებით მგრძნობიარეა გარე ფაქტორების მიმართ;
- 11–13 კვირაზე, როგორც წესი, პირველი სკრინინგი ტარდება: ულტრაბგერა და სისხლის ბიოქიმიური ანალიზი;
- ფოლიუმის მჟავის მიღება ორსულობის დაგეგმვისას იწყება და პირველი ტრიმესტრის განმავლობაში გრძელდება (დაწვრილებით: ფოლიუმის მჟავა ორსულობის დაგეგმვისას).
მეორე ტრიმესტრი: 13–27 კვირა
- გულისრევა, როგორც წესი, მცირდება და ენერგია მატულობს;
- მუცელი იზრდება, საშვილოსნო მაღლა იწევს, ნაყოფის მოძრაობა კი დაახლოებით 18–22 კვირიდან იგრძნობა;
- ყალიბდება ძვლები, კუნთები და კანი, გრძელდება ტვინისა და გრძნობის ორგანოების განვითარება;
- 18–21 კვირაზე ტარდება მეორე სკრინინგი — ულტრაბგერა, რომელიც ნაყოფის აგებულებას დეტალურად აფასებს;
- იზრდება ორგანიზმის მოთხოვნილება რიგ საკვებ ნივთიერებებზე, მათ შორის ომეგა-3 ცხიმოვან მჟავაზე — DHA-ზე, რომელიც ნაყოფის ტვინისა და მხედველობის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია.
მესამე ტრიმესტრი: 28–40 კვირა
- ნაყოფი აქტიურად იმატებს წონაში, მწიფდება ფილტვები, გრძელდება ტვინის განვითარება;
- შესაძლებელია სიმძიმის შეგრძნება, ხშირი შარდვა, შეშუპება, ზურგის ტკივილი და გულძმარვა;
- შეიძლება გამოჩნდეს სავარჯიშო შეკუმშვები (იხილეთ ბრექსტონ-ჰიქსის შეკუმშვები);
- 30–34 კვირაზე ტარდება ულტრაბგერა და დოპლერომეტრია: ფასდება პლაცენტის მდგომარეობა და ნაყოფის ზომები;
- ექიმი აკონტროლებს ჰემოგლობინსა და არტერიულ წნევას, თქვენ კი იწყებთ მშობიარობისთვის მზადებას: ამზადებთ ჩანთას სამშობიაროსთვის, გადიხართ კურსებს და გეგმავთ ძუძუთი კვებას.
რატომ არის მნიშვნელოვანი ვადის ზუსტი განსაზღვრა
ზუსტად განსაზღვრული ვადა ექიმს ეხმარება:
- თვალი ადევნოს ნაყოფის ზრდასა და განვითარებას ყოველ ეტაპზე;
- დროულად დანიშნოს სკრინინგები და კვლევები, რომელთა უმეტესობას მკაცრად განსაზღვრული ვადა აქვს;
- შეაფასოს, შეესაბამება თუ არა ნაყოფის ზომები ორსულობის ვადას;
- დროულად შეამჩნიოს ვადამდელი მშობიარობის ან ვადაგადაცილებული ორსულობის რისკი;
- თქვენთან ერთად დაგეგმოს ვიტამინების მიღება და მშობიარობისთვის მზადება.
როდის მივმართოთ ექიმს
- დადებითი ტესტის შემდეგ — ორსულობის დასადასტურებლად და პირველი ვიზიტისთვის;
- თუ ბოლო მენსტრუაციის თარიღი არ გახსოვთ ან ციკლი არარეგულარულია;
- თუ ორსულობა დადგა მშობიარობის, ძუძუთი კვების ან ჰორმონული კონტრაცეპტივების შეწყვეტის შემდეგ, როცა ციკლი ჯერ არ იყო აღდგენილი;
- დაუყოვნებლივ — სისხლიანი გამონადენის, მუცლის ძლიერი ტკივილის, თავბრუსხვევის ან გულის წასვლის შემთხვევაში.
ორგანიზმის მხარდაჭერა ორსულობის დროს
ვადის ცოდნა საკვები ნივთიერებების საჭიროების დაგეგმვასაც გიმარტივებთ, რადგან ორსულობის სხვადასხვა ეტაპზე ორგანიზმს სხვადასხვა ნივთიერება განსაკუთრებით სჭირდება.
Femibion 1 (100 ₾) განკუთვნილია ორსულობის დაგეგმვიდან მე-12 კვირის ჩათვლით და შეიცავს 800 მკგ ფოლატს, მათ შორის Metafolin®-ს — ფოლატის აქტიურ ფორმას. მე-13 კვირიდან ძუძუთი კვების დასრულებამდე განკუთვნილია Femibion 2 (140 ₾), რომელიც დამატებით შეიცავს 200 მგ DHA-ს. ნებისმიერი დანამატის მიღება შეუთანხმეთ ექიმს. რომელი გჭირდებათ თქვენს ვადაზე, იხილეთ სტატიაში Femibion 1 თუ Femibion 2?
მოკლე დასკვნა
ორსულობის ვადა ბოლო მენსტრუაციის პირველი დღიდან ითვლება და საშუალოდ 40 კვირას გრძელდება. მშობიარობის სავარაუდო თარიღის გამოსათვლელად ამ დღეს 280 დღე დაუმატეთ ან ნეგელეს ფორმულა გამოიყენეთ, თუმცა გაითვალისწინეთ ციკლის ხანგრძლივობა. ყველაზე ზუსტ ვადას პირველი ტრიმესტრის ულტრაბგერა აჩვენებს, საბოლოო თარიღს კი ექიმი ადგენს.
კითხვების შემთხვევაში მოგვწერეთ პირადად femibion.ge-ზე ან Facebook გვერდის მესინჯერში.