ოვულაცია და ნაყოფიერი დღეები: როგორ გამოვთვალოთ
# ოვულაცია და ნაყოფიერი დღეები: როგორ გამოვთვალოთ
ორსულობის დაგეგმვისას ბევრ წყვილს აინტერესებს, ციკლის რომელ დღეებშია ჩასახვის ალბათობა ყველაზე მაღალი. ამ პერიოდს ნაყოფიერ დღეებს, ანუ ნაყოფიერების ფანჯარას, უწოდებენ. მისი განსაზღვრა რთული არ არის, თუ იცით, როგორ მუშაობს მენსტრუაციული ციკლი და რა ნიშნებს უნდა მიაქციოთ ყურადღება.
შენიშვნა: სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა და არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას. თუ ციკლი არარეგულარულია ან ორსულობა დიდი ხნის განმავლობაში არ დგება, მიმართეთ გინეკოლოგს.
რა არის ოვულაცია
ოვულაცია არის საკვერცხიდან მომწიფებული კვერცხუჯრედის გამოთავისუფლება. მას წინ უძღვის მალუთეინიზებელი ჰორმონის (LH) მკვეთრი მატება — სწორედ ეს ჰორმონული სიგნალი იწვევს ფოლიკულის გასკდომას და კვერცხუჯრედის გამოსვლას. შემდეგ კვერცხუჯრედი საშვილოსნოს მილში გადაინაცვლებს, სადაც შესაძლებელია მისი განაყოფიერება.
რეგულარული ციკლის დროს ოვულაცია, როგორც წესი, მომდევნო მენსტრუაციამდე დაახლოებით 12–14 დღით ადრე ხდება. 28-დღიანი ციკლის შემთხვევაში ეს დაახლოებით მე-14 დღეა, თუმცა ციკლის ხანგრძლივობა ინდივიდუალურია და ოვულაციის დღე სხვადასხვა თვეში შეიძლება ოდნავ გადაიწიოს.
რატომ გრძელდება ნაყოფიერი პერიოდი რამდენიმე დღე
ჩასახვა შესაძლებელია მხოლოდ კვერცხუჯრედის გამოთავისუფლების შემდეგ, მაგრამ ნაყოფიერი დღეები უფრო ადრე იწყება. ამის მიზეზი სასქესო უჯრედების სიცოცხლის ხანგრძლივობაა:
- კვერცხუჯრედი განაყოფიერების უნარს ოვულაციიდან დაახლოებით 12–24 საათის განმავლობაში ინარჩუნებს;
- სპერმატოზოიდები ქალის სასქესო გზებში სიცოცხლისუნარიანობას 5 დღემდე ინარჩუნებენ.
ამიტომ ნაყოფიერების ფანჯარა დაახლოებით 6 დღეს მოიცავს: ოვულაციამდე 5 დღეს და თავად ოვულაციის დღეს. ზოგიერთი წყარო მას ოვულაციის შემდგომ 1–2 დღესაც მიაკუთვნებს. ჩასახვის ალბათობა ყველაზე მაღალია ოვულაციამდე ბოლო 2–3 დღესა და ოვულაციის დღეს.
როგორ გამოვთვალოთ ოვულაცია კალენდრით
თუ ციკლი რეგულარულია, ოვულაციის სავარაუდო დღის დადგენა მარტივად შეიძლება:
- დაითვალეთ ციკლის ხანგრძლივობა — მენსტრუაციის პირველი დღიდან მომდევნო მენსტრუაციის პირველ დღემდე;
- ციკლის ხანგრძლივობას გამოაკელით 14 — მიიღებთ ოვულაციის სავარაუდო დღეს;
- ნაყოფიერი დღეები ამ თარიღამდე დაახლოებით 5 დღით ადრე იწყება.
მაგალითად, 30-დღიანი ციკლის დროს ოვულაცია სავარაუდოდ მე-16 დღეს ხდება, ხოლო ნაყოფიერი პერიოდი დაახლოებით მე-11-დან მე-16 დღემდე გრძელდება.
კალენდრული მეთოდი მიახლოებითია. უფრო ზუსტი სურათისთვის სასურველია, რამდენიმე თვის განმავლობაში აწარმოოთ ციკლის დღიური ან გამოიყენოთ მობილური აპლიკაცია. არარეგულარული ციკლის დროს ეს მეთოდი ნაკლებად ინფორმაციულია.
ოვულაციის ტესტები
სახლის პირობებში ოვულაციის დასადგენად ხშირად იყენებენ ოვულაციის ტესტებს. ისინი შარდში LH-ის დონეს აფასებენ, რომელიც ოვულაციამდე დაახლოებით 24–48 საათით ადრე მკვეთრად იმატებს. შედეგის შეფასების პრინციპით ეს ტესტები ორსულობის ტესტს წააგავს. ძირითადად ორი სახის ტესტი გამოიყენება:
- ზოლიანი — შედეგი ზოლების სახით ჩანს. ტესტი დადებითად ითვლება მაშინ, როცა სატესტო ზოლი საკონტროლოს მსგავსად ან მასზე მუქად არის შეფერილი. ღია ფერის ზოლი, როგორც წესი, LH-ის მკვეთრ მატებაზე არ მიუთითებს.
- ციფრული — შედეგი ეკრანზე სპეციალური ნიშნის სახით ჩნდება, რაც შეფასებას ამარტივებს.
რამდენიმე პრაქტიკული რჩევა:
- ტესტირება დაიწყეთ ოვულაციის სავარაუდო დღემდე რამდენიმე დღით ადრე;
- ტესტი ჩაატარეთ ყოველდღე, დაახლოებით ერთსა და იმავე დროს, ინსტრუქციის მიხედვით;
- ტესტამდე რამდენიმე საათით ადრე ნუ მიიღებთ ბევრ სითხეს, რადგან განზავებული შარდი შედეგზე შეიძლება აისახოს;
- დადებითი შედეგი ნიშნავს, რომ ოვულაცია სავარაუდოდ მომდევნო 1–2 დღეში მოხდება.
ხარისხიანი ტესტები LH-ის მატებას მაღალი სიზუსტით ავლენს, თუმცა ისინი პირდაპირ არ ადასტურებენ, რომ ოვულაცია ნამდვილად მოხდა. ზოგიერთ მდგომარეობაში, მაგალითად, პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომის დროს, ტესტმა შეიძლება მცდარი შედეგი აჩვენოს.
ბაზალური ტემპერატურა
ბაზალური ტემპერატურა იზომება დილით, გაღვიძებისთანავე, საწოლიდან ადგომამდე, ყოველდღე ერთსა და იმავე დროს. ოვულაციის შემდეგ, პროგესტერონის გავლენით, ის დაახლოებით 0,2–0,5 °C-ით მატულობს და მომდევნო მენსტრუაციამდე მომატებული რჩება.
ეს მეთოდი მხოლოდ იმას აჩვენებს, რომ ოვულაცია უკვე მოხდა, ამიტომ მიმდინარე ციკლში ნაყოფიერი დღეების წინასწარ დასადგენად ნაკლებად გამოსადეგია. სამაგიეროდ, რამდენიმე თვის გრაფიკი დაგეხმარებათ, გაიგოთ, ციკლის რომელ დღეებში ხდება ოვულაცია თქვენს შემთხვევაში. შედეგზე შეიძლება იმოქმედოს ცუდმა ძილმა, ავადმყოფობამ, ალკოჰოლმა და სტრესმა.
ორგანიზმის ნიშნები
ზოგიერთი ქალი ოვულაციის მოახლოებას საკუთარი შეგრძნებებითაც ამჩნევს:
- საშვილოსნოს ყელის სეკრეცია უფრო უხვი და გამჭვირვალე ხდება, სრიალებს და იჭიმება — უმი კვერცხის ცილას წააგავს;
- მუცლის ქვედა ნაწილში, ერთ მხარეს, შეიძლება იგრძნოთ მსუბუქი, ხანმოკლე ტკივილი;
- ზოგჯერ აღინიშნება სარძევე ჯირკვლების მგრძნობელობა ან ლიბიდოს მატება.
ეს ნიშნები ინდივიდუალურია და ყოველთვის არ ვლინდება, ამიტომ უმჯობესია, ისინი სხვა მეთოდებთან ერთად შეაფასოთ.
ულტრაბგერითი კვლევა
ოვულაციის განსაზღვრის ყველაზე ზუსტი მეთოდი ულტრაბგერითი კვლევაა (ფოლიკულომეტრია). ექიმი რამდენიმე ვიზიტის განმავლობაში აკვირდება ფოლიკულის ზრდას და ადგენს, მოხდა თუ არა ოვულაცია. ამ მეთოდს განსაკუთრებით მაშინ მიმართავენ, როცა ციკლი არარეგულარულია, ორსულობა დიდი ხანია არ დგება ან ოვულაციის დარღვევაზე არსებობს ეჭვი.
როგორ გავზარდოთ ჩასახვის შანსი
- ნაყოფიერ დღეებში სქესობრივი კავშირი ყოველ 1–2 დღეში ზრდის ჩასახვის ალბათობას, ხოლო ერთი „ზუსტი" დღის დაჭერის მცდელობა ხშირად ზედმეტ სტრესს იწვევს;
- თუ ოვულაციის დღე ზუსტად არ იცით, საკმარისია რეგულარული სქესობრივი ცხოვრება მთელი ციკლის განმავლობაში, დაახლოებით 2–3 დღეში ერთხელ;
- ნაყოფიერების ფანჯრის შესახებ ინფორმაცია პარტნიორსაც გაუზიარეთ — დაგეგმვა ორივეს საერთო საქმეა;
- იზრუნეთ ცხოვრების ჯანსაღ წესზე: დაბალანსებული კვება, ზომიერი ფიზიკური აქტივობა, საკმარისი ძილი, თამბაქოსა და ალკოჰოლზე უარის თქმა.
გახსოვდეთ, რომ ნაყოფიერი დღეების გამოთვლა კონტრაცეფციის საიმედო მეთოდი არ არის, რადგან ოვულაციის დღე შეიძლება გადაიწიოს.
მომზადება ჩასახვამდე
ნაყოფიერი დღეების გამოთვლა დაგეგმვის მხოლოდ ერთი ნაწილია. მანამდე სასურველია, გაიაროთ გინეკოლოგის კონსულტაცია, ჩაიტაროთ საჭირო გამოკვლევები და, საჭიროების შემთხვევაში, გაიკეთოთ აცრები — დეტალურად იხილეთ აცრები ორსულობამდე და ორსულობის დაგეგმვის ხშირი შეცდომები.
ექიმები გირჩევენ, ფოლიუმის მჟავის მიღება ჩასახვამდე წინასწარ დაიწყოთ, იდეალურად — დაახლოებით 3 თვით ადრე. ნაყოფის ნერვული მილი ორსულობის პირველსავე კვირებში ყალიბდება, ხშირად მაშინ, როცა ქალმა ორსულობის შესახებ ჯერ არც კი იცის. მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ ფოლიუმის მჟავა ორსულობის დაგეგმვისას.
Femibion 1 (100 ₾) განკუთვნილია ორსულობის დაგეგმვიდან მე-12 კვირის ჩათვლით და შეიცავს 800 მკგ ფოლატს, მათ შორის Metafolin®-ს — ფოლატის აქტიურ ფორმას, რომლის გამოყენებაც ორგანიზმს დამატებითი გარდაქმნის გარეშე შეუძლია. მე-13 კვირიდან ძუძუთი კვების დასრულებამდე განკუთვნილია Femibion 2 (140 ₾), რომელიც დამატებით შეიცავს 200 მგ DHA-ს. მიღება შეუთანხმეთ ექიმს. იხილეთ Metafolin თუ ფოლიუმის მჟავა და Femibion 1 თუ Femibion 2?
როდის მივმართოთ ექიმს
- 35 წლამდე — თუ ორსულობა არ დგება 12 თვის რეგულარული, დაუცველი სქესობრივი ცხოვრების შემდეგ;
- 35 წლის შემდეგ — თუ ორსულობა 6 თვის განმავლობაში არ დადგა;
- 40 წლის შემდეგ — სასურველია, ექიმს დაგეგმვის დაწყებისთანავე მიმართოთ;
- ლოდინის გარეშე — თუ ციკლი ძალიან არარეგულარულია, მენსტრუაცია ხშირად აგვიანდება ან საერთოდ არ არის, გაწუხებთ ძლიერი ტკივილი, ასევე ცნობილი გინეკოლოგიური დაავადებების ან გადატანილი ოპერაციების შემთხვევაში.
არ დაგავიწყდეთ, რომ ჩასახვის სირთულის მიზეზი შეიძლება ორივე პარტნიორთან იყოს, ამიტომ გამოკვლევა მამაკაცსაც შეიძლება დასჭირდეს.
ხშირად დასმული კითხვები
შეიძლება თუ არა ოვულაცია ციკლის სხვადასხვა დღეს მოხდეს?
დიახ. სტრესმა, ავადმყოფობამ, მოგზაურობამ ან წონის მკვეთრმა ცვლილებამ შეიძლება ოვულაციის დრო შეცვალოს, ამიტომ მხოლოდ ერთი თვის მონაცემებზე დაყრდნობა საკმარისი არ არის.
შეიძლება თუ არა დაორსულება მენსტრუაციის დროს ან მის შემდეგ მალევე?
ალბათობა დაბალია, თუმცა მოკლე ციკლის დროს ოვულაცია ადრე ხდება და სპერმატოზოიდების სიცოცხლისუნარიანობის გამო ჩასახვა გამორიცხული არ არის.
როდის შეიძლება ორსულობის ტესტის გაკეთება?
ტესტი ყველაზე ინფორმაციულია მენსტრუაციის დაგვიანების პირველი დღიდან. დეტალურად იხილეთ ორსულობის ტესტი.
მოკლე დასკვნა
ნაყოფიერი დღეები დაახლოებით 6 დღეს მოიცავს — ოვულაციამდე 5 დღეს და ოვულაციის დღეს. რეგულარული ციკლის დროს ოვულაცია მომდევნო მენსტრუაციამდე დაახლოებით 12–14 დღით ადრე ხდება. უფრო ზუსტი შედეგისთვის კალენდარი შეუთავსეთ ოვულაციის ტესტებს, ბაზალურ ტემპერატურასა და ორგანიზმის ნიშნებზე დაკვირვებას, ხოლო არარეგულარული ციკლის ან ხანგრძლივი უშედეგო მცდელობის დროს მიმართეთ ექიმს.
კითხვების შემთხვევაში მოგვწერეთ პირადად femibion.ge-ზე ან Facebook გვერდის მესინჯერში.