როტავირუსი ორსულობისას — როგორ ვუმკურნალოთ და როგორ დავიცვათ ჯანმრთელობა
როტავირუსი ვირუსული ინფექციის გამომწვევია, რომელიც საჭმლის მომნელებელ დარღვევებს იწვევს. დაავადებას ხშირად „ნაწლავურ გრიპსაც" უწოდებენ. ვირუსი მაღალი გადამდებლობით გამოირჩევა და გრიპის მსგავსად სწრაფად ვრცელდება, მასობრივი აფეთქებების ჩათვლით. მიკროსკოპის ქვეშ ბორბალს ჰგავს — აქედან მოდის სახელიც (ლათინურად „rota" — ბორბალი).
როტავირუსული ინფექცია პირდაპირ აზიანებს ნაწლავის ეპითელიუმის უჯრედებს. ვირუსები მდგრადია ფერმენტებისა და ნაღვლის მიმართ, ამიტომ შეუფერხებლად აღწევენ წვრილ ნაწლავამდე და ლორწოვან გარსში იჭრებიან. წვრილი ნაწლავი საკვები ნივთიერებების მონელებისა და შეწოვის ადგილია. ლორწოვანის დაზიანებისას მონელება ირღვევა. გაუხლეჩავი საკვების ნარჩენები, განსაკუთრებით ნახშირწყლები, ნაწლავის კედლებიდან წყალს იზიდავს — ნაწლავის შიგთავსის მოცულობა იზრდება და ვითარდება უხვი წყლიანი დიარეა.
როტავირუსით ადამიანები სხვადასხვა ასაკში ავადდებიან, თუმცა უფრო მეტად — ბავშვები, ხანდაზმულები და დაბალი იმუნიტეტის მქონე პირები. ორსულობისას იმუნიტეტი ფიზიოლოგიურად მცირდება, ამიტომ ორსული ქალები უფრო მგრძნობიარენი არიან. ნაწლავური ინფექციები შეიძლება გახდეს ორსულობის, მშობიარობისა და მშობიარობისშემდგომი პერიოდის გართულების მიზეზი.
როგორ ხდება დაინფიცირება
ინფექციის წყაროა ავადმყოფი ან მატარებელი. მთავარი გზა — ჭუჭყიანი ხელები: საკვების შეხება ქუჩიდან ან ტუალეტიდან ხელების დაბანის გარეშე. მნიშვნელოვანია უხარისხო წყლის მიღება და მომზადებაში გამოყენება, აგრეთვე აუზში ან გაუდინარ წყალსატევებში ცურვა. საკვები გზა ნაკლებად მნიშვნელოვანია, მაგრამ შესაძლებელია — მაგალითად, დაბინძურებული რძე, რძის პროდუქტები, სალათები. ოჯახში ან გადატვირთულ კოლექტივში ვირუსი შეიძლება ნერწყვის წვეთებით, ღებინების მასებთან კონტაქტით ან საყოფაცხოვრებო ზედაპირებით გადაეცეს. როტავირუსი გარემოში დიდხანს ინარჩუნებს სიცოცხლისუნარიანობას.
როტავირუსი ძირითადად ბავშვთა ინფექციაა; ორსულები ხშირად უფროსი შვილებისგან ინფიცირდებიან, რომლებიც ბაღში ან სკოლაში დადიან. სხვა ნაწლავური ინფექციებისგან განსხვავებით, როტავირუსის პიკი ზამთარ-გაზაფხულზე მოდის. ინფიცირებისთვის საკმარისი დოზა მცირეა.
სიმპტომები ორსულობისას
ინკუბაციური პერიოდი საშუალოდ დაახლოებით 2 დღეა. ტიპიურ მიმდინარეობაში განასხვავებენ ზოგად და ადგილობრივ (ნაწლავურ) სიმპტომებს.
ზოგადი სიმპტომები ხშირად მწვავედ იწყება:
- ძლიერი სისუსტე, მოთიშულობა
- თავის ტკივილი
- ღებინება
- მადის დაქვეითება
- ძილის დარღვევა
ხშირად იმატებს ტემპერატურა; ერთ-ერთი პირველი ნიშანი შეიძლება იყოს განმეორებადი ღებინება.
შემდეგ ემატება ნაწლავური სიმპტომები:
- უხვი წყლიანი დიარეა (დღეში 4–7-ჯერ, ზოგჯერ 20-მდე)
- მუცლის ტკივილი (მთელ მუცელზე ან ზედა ნაწილში; ორსულს შეიძლება შეკუმშვებს დაემსგავსოს)
- შებერილობა, გაზები
ბევრს აქვს გაციების მსგავსი ნიშნებიც: ყელის ტკივილი, ცხვირის გაჭედვა, ხველა. ზოგჯერ სიმპტომები თანდათანობით იზრდება. ორსულობისას ყველა ნიშანი ერთად არ არის სავალდებულო — ყველაზე ხშირია ღებინება, დიარეა და სისუსტე.
როგორ განვასხვაოთ ტოქსიკოზისგან
ადრეულ ტოქსიკოზს ორსულთა დიდი ნაწილი განიცდის; მთავარი ნიშანია გულისრევა. ტოქსიკოზი ჩვეულებრივ იწყება 9–10-ე კვირაზე, პიკს აღწევს 11–13-ზე და უმეტესად 12–14-ე კვირისთვის ქრება.
როტავირუსი:
- განმეორებადი ღებინება, დღის ნებისმიერ დროს
- უხვი დიარეა
- ხშირად ტემპერატურა
- მუცლის ტკივილი და ზოგადი მდგომარეობის გაუარესება
- ოჯახის წევრებში მსგავსი სიმპტომები
ტოქსიკოზი:
- ძირითადად გულისრევა; ღებინება, თუ არის, უმეტესად დილით და ერთჯერადი
- მომატებული ნერწყვდენა, სუნებისადმი მგრძნობელობა, გემოს ცვლილება
- დიარეა, ცხელება და მუცლის ტკივილი ჩვეულებრივ არ არის
მკურნალობა ორსულობისას
როდის მივმართოთ ექიმს
ნებისმიერი მწვავე ნაწლავური ინფექცია შეიძლება გართულდეს როგორც დედისთვის, ისე ნაყოფისთვის. ორსულობისას ინფექციები ხშირად უფრო მძიმედ მიმდინარეობს. სიმპტომების გამოჩენისთანავე საჭიროა ექიმთან მიმართვა — სახლში თერაპევტის გამოძახება ან მძიმე მდგომარეობისას სასწრაფო დახმარება. ძლიერი დიარეისას 34 კვირიდან და უფრო გვიან შეიძლება საჭირო გახდეს ნაყოფის მონიტორინგი (კარდიოტოკოგრაფია).
ჰოსპიტალიზაცია შეიძლება საჭირო იყოს:
- მძიმე მიმდინარეობისას
- გამოხატული დეჰიდრატაციისას
- ტემპერატურა 38 °C-ზე მაღალი ან განავალში სისხლის მინარევი
- ორსულობის შეწყვეტის საფრთხე
- გართულებული ორსულობა ან ქრონიკული თანმხლები დაავადებები
მედიკამენტები და დიეტა
როტავირუსის სპეციფიკური მკურნალობა არ არსებობს. მთავარი ამოცანაა დეჰიდრატაციის თავიდან აცილება და დიარეის კონტროლი. ექიმი ნიშნავს მარილიან ხსნარებს, ენტეროსორბენტებს, პრობიოტიკებს, ფერმენტებს და საჭიროებისამებრ სიმპტომურ სიცხის დამწევ საშუალებებს. ანტიბიოტიკები არ სჭირდება — გამომწვევი ვირუსია. ორსულობისას ნაწლავური ანტისეპტიკების გამოყენება შეზღუდულია.
მძიმე შემთხვევებში შეიძლება საჭირო გახდეს ანტიდიარეული პრეპარატები, ელექტროლიტების ინტრავენური შეყვანა ან სპაზმოლიზური საშუალებები — მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით.
დროებით შეზღუდეთ ნაწლავის მოტორიკის გამაღიზიანებელი და დუღილის გამაძლიერებელი საკვები: სრული რძე, შავი პური, ნედლი ბოსტნეული, მჟავე კენკრა, მჟავე კომბოსტო. შეიძლება: თეთრი კრეკერი/სუქარი, მოხარშული ხორცი და თევზი, ორთქლზე ომლეტი, კარტოფილი; სასმელად — ჟელე, ასკილის ან შავი მოცვის ნახარში.
გავლენა ნაყოფზე
მთავარი საფრთხე სწრაფი დეჰიდრატაციაა. ორსულობისას ეს არღვევს საშვილოსნო-პლაცენტურ სისხლის მიმოქცევას — ნაყოფი ნაკლებ საკვებ ნივთიერებასა და ჟანგბადს იღებს. ნაწლავის მომატებული პერისტალტიკა და გაზები შეიძლება გაზარდოს საშვილოსნოს შეკუმშვადობა და ორსულობის დაკარგვის რისკი.
განსაკუთრებით საშიშია I ტრიმესტრი, როცა ნაყოფის ქსოვილები ყალიბდება. II და III ტრიმესტრში შესაძლებელია მრავალწყლიანობა ან მცირეწყლიანობა, პლაცენტის აცლა, საშვილოსნოსშიდა ინფიცირება.
პროფილაქტიკა
ბავშვებში არსებობს ცოცხალი ვაქცინა, თუმცა ორსულობისას მისი შეყვანა აკრძალულია. ორსულებისთვის რეკომენდებულია არასპეციფიკური ზომები:
- ხელების საფუძვლიანი დაბანა საპნით ჭამამდე
- მხოლოდ ადუღებული ან ბოთლში ჩამოსხმული წყალი
- ხილისა და ბოსტნეულის ცხელი წყლით გარეცხვა
- რეგულარული სველი დასუფთავება სადეზინფექციო საშუალებებით
თვითმკურნალობა არ შეიძლება — მიმართეთ ექიმს.
თუ ოჯახში ვინმე ავადაა
ავადმყოფი 7 დღით გამოყავით ორსულისგან; ცალკე ჭურჭელი და პირსახოცი. თუ მოვლა გიწევთ — ხელები საპნით და ანტისეპტიკით დაიბანეთ, თეთრეული დროულად შეცვალეთ, ოთახი გაანიავეთ, ზედაპირები დეზინფექცია გაუკეთეთ.
დედისა და პატარას მხარდაჭერა
ორსულობის დაგეგმვისა და ორსულობისას მნიშვნელოვანია ფოლატი და სხვა ვიტამინ-მინერალები. Femibion 1-ში არის ფოლიუმის მჟავა და მისი ადვილად ასათვისებელი ფორმა Metafolin®, B ჯგუფის ვიტამინები, C, E, D, იოდი და სხვა კომპონენტები — დაგეგმვიდან მე-12 კვირამდე. Femibion 2 13-ე კვირიდან და ლაქტაციამდე შეიცავს ფოლატებს, DHA ომეგა-3-ს და სხვა ნივთიერებებს, რომლებიც ტვინის, მხედველობისა და ზრდის მხარდაჭერას უკავშირდება.
*მასალა საინფორმაციო-საგანმანათლებლო ხასიათისაა და არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას.*